Ngày xửa ngày xưa, một năm có đôi ngày hội lớn: nhà nhà nô nức mang sách ra họp chợ; người người nườm nượp kéo về, tìm sách và tìm nhau. Chỉ cần đi một vòng là biết tình hình năm ấy thế nào; cái chợ hiện ra biến mất trong mấy ngày trở thành hình ảnh trung tâm của tinh thần thành phố.

Đến một lúc - lúc nào? - ngày hội bớt là ngày hội, chỉ còn là một ngày nữa trong chuỗi hội hè liên miên càng lúc càng có vẻ như gánh nặng, như một cuộc tìm quên trong huyên náo chứ không còn là dịp thiêng liêng để ngóng chờ. Người ta đã không còn trông vào không gian kỳ lạ bừng nở trong chốc lát ấy để định vị mình trong thời gian.

Nên chúng tôi mang sách ra phơi. Không được mang ra phơi, những cuốn sách có khi quên rằng chúng đang tồn tại. Ngày thường chúng vẫn ở

đó, lặng im trên giá, nhưng một ngày đẹp trời có một người mang trải chúng ra. Những màu thật đẹp dưới bầu trời nắng hôm qua và mưa hôm nay. Người ấy ngồi đằng sau những quyển sách, đọc. Có những người tìm đến - phần lớn là hàng xóm quen, đôi khi là những khách tình cờ. Một người kéo ghế ngồi xuống cùng đọc. Số tiền thu được của một buổi sáng đủ để những người vừa quen cùng đi đá bát phở, bởi vì trời hôm nay đẹp thế, ra ngoài trời, ngồi ngoài trời, đi ngoài trời.

Chúng tôi hình dung việc đọc được trả lại cho sự tế nhị và tò mò, cho nỗi vui của một ngày không dự định, buông mình vào cầu vồng vừa lấp lánh hiện ra. Chẳng phải trên giá sách, nơi chúng quay gáy lại với mình; chẳng phải trên website, nơi mình chỉ thấy chúng qua cái tên lạnh ngắt; cũng chẳng phải trên những ảnh social media hình nào cũng na ná hình nào. Vẫn có một khía cạnh của thực tại quyển sách chỉ hiện ra khi ta chạm vào chúng, thấy chúng cùng nhau, trải ra dưới một bầu trời có nắng có mưa như thế.

Cuộc phơi sách ở Hanoi Heritage Art Space vẫn tiếp tục đến bốn giờ chiều nay. Rồi sau đó những cuốn sách lại ngoan ngoãn vào thư viện ngồi. Những người bạn ở HAS đã ghi lại cho chúng tôi những màu thật đẹp.

(Post đăng cùng hình ảnh một số hoạt động của HAS. Địa chỉ: 29 ngách 31 Ng. 167 P. Tây Sơn, Kim Liên, Hà Nội)